Vraag tien mensen wat je doet met een bewusteloos slachtoffer dat gewoon ademt, en negen zeggen: stabiele zijligging. Het is de bekendste handeling uit de EHBO, iedereen heeft hem geoefend op een collega op een matje in de kantine.
Sinds dit jaar is het niet meer het standaardantwoord.
In één zin: een bewusteloze die normaal ademt laat u op de rug liggen en u houdt de luchtweg open met de hoofdkantel-kinlift. Op de zij draaien doet u alleen nog bij braken, of als u hem echt even alleen moet laten.
Dat komt uit de Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, de gezamenlijke standaard van Het Oranje Kruis, het Rode Kruis en het NIBHV. Die volgt op zijn beurt de reanimatierichtlijnen die de Nederlandse Reanimatie Raad in oktober 2025 publiceerde. Richtlijnen worden elke vijf jaar herzien, dus dit is de ronde van 2026.
Hieronder zet ik op een rij wat er verandert, en vooral: wat u daar als werkgever mee moet. Spoiler voor wie haast heeft: uw certificaten blijven gewoon geldig.
De redenering is simpeler dan u denkt. Iemand op zijn zij draaien kost tijd, en tijdens dat draaien kijkt u niet naar de ademhaling. Precies in die seconden kan het misgaan. Bovendien verslechtert een bewusteloos slachtoffer soms alsnog, en dan moet u hem weer terugdraaien om te kunnen reanimeren.
Met de hoofdkantel-kinlift houdt u de luchtweg net zo goed open, maar blijft u de hele tijd naast het slachtoffer zitten met zicht op de borstkas. Zakt de ademhaling weg, dan begint u meteen.
Zo doet u de hoofdkantel-kinlift: één hand op het voorhoofd, duw het hoofd voorzichtig achterover. Twee vingertoppen onder de punt van de kin, en til die op. Meer is het niet. U blijft erbij en u blijft kijken.
De zijligging is dus niet verboden. Braakt iemand, of komt er veel slijm, dan draait u hem alsnog snel op de zij. En moet u weg om hulp te halen terwijl er niemand anders is, dan ook. Het is alleen niet langer wat u standaard doet.
De zijligging haalt het nieuws, maar er zit meer in. Dit zijn de wijzigingen die er voor een BHV-organisatie toe doen.
| Onderwerp | Wat er verandert |
|---|---|
| Bewusteloos, ademt normaal | Rugligging met hoofdkantel-kinlift in plaats van stabiele zijligging |
| Baby die zich verslikt | Twee-duimen-omcirkeltechniek in plaats van borststoten met twee vingers |
| Mentale eerste hulp | Krijgt een veel grotere plaats, inclusief psychische crisis en suïcidaliteit |
| 112 of huisarts | Duidelijker onderscheid tussen 112, de spoedlijn van de huisarts en een gewone afspraak |
| AED | "Direct beschikbaar" is nu "binnen één minuut beschikbaar" |
| Harde ondergrond | Iemand verplaatsen om harder te kunnen duwen heeft géén prioriteit meer |
Hier kan ik kort over zijn, en dat is goed nieuws. Dertig borstcompressies, twee beademingen. Honderd tot honderdtwintig keer per minuut. Vijf tot zes centimeter diep. Beademen blijft onderdeel van de reanimatie, van jong tot oud.
Wat er wel bij is gekomen, is nadruk op het zo kort mogelijk onderbreken van de compressies. Streef naar maximaal vijf seconden voor die twee beademingen. Ga door met duwen terwijl iemand anders de AED-plakkers aanbrengt. En begin direct na een schok weer, zonder te wachten.
Praktisch voor uw pand: dat "binnen één minuut beschikbaar" is een concreet meetbaar getal geworden. Loop het eens na. Hangt uw AED op de tweede verdieping achter een deur die op slot zit, dan haalt u die minuut niet.
Een wijziging die in de praktijk voor de meeste vragen gaat zorgen. De richtlijnen maken nu onderscheid tussen drie routes: 112 bij levensbedreiging, de spoedlijn van de huisarts bij spoedeisende klachten die niet levensbedreigend zijn, en een gewone afspraak als het kan wachten.
Het voorbeeld dat de opstellers zelf noemen: een ongecompliceerde onderbeenbreuk gaat voortaan eerst naar de huisarts en niet naar 112.
De gedachte erachter is dat de spoedzorg beschikbaar blijft voor wie hem echt nodig heeft. Begrijpelijk. Maar u moet uw BHV'ers hier wel in meenemen, want iemand die twijfelt tussen 112 en de huisarts verliest kostbare tijd. En bij twijfel geldt nog steeds gewoon: bellen.
De vraag die u waarschijnlijk had toen u dit artikel opende. Het eerlijke antwoord is: niet meteen, maar wel iets.
Mijn nuchtere kijk: dit is een van de weinige richtlijnwijzigingen die echt praktijkverschil maakt in plaats van papierwerk verplaatsen. Niet omdat de zijligging fout was, maar omdat hulpverleners nu bij het slachtoffer blijven zitten kijken in plaats van bezig te zijn met sjouwen. Dat is winst.
Nee. Hij is geen standaard meer, maar blijft in beeld bij braakneiging of als u het slachtoffer echt alleen moet laten. Uw BHV'ers moeten hem dus nog steeds kunnen.
Ja. Een richtlijnwijziging maakt bestaande certificaten niet ongeldig. Bijscholing gebeurt tijdens de reguliere herhaling.
Aan de kern niet: 30 op 2, 100 tot 120 per minuut, 5 tot 6 centimeter diep. Wel meer nadruk op zo kort mogelijk onderbreken en op snel een AED aansluiten.
Het Oranje Kruis, het Nederlandse Rode Kruis en het NIBHV, samen met de Nederlandse Reanimatie Raad. Ze zijn gebaseerd op internationale richtlijnen en worden elke vijf jaar herzien.
De reanimatierichtlijnen kwamen in oktober 2025, de eerstehulprichtlijnen in maart 2026, met in mei nog een aanpassing over het bellen van de huisarts. Er is geen brief naar werkgevers gegaan. U hoort het via uw opleider, of via een artikel als dit.
De stabiele zijligging verdwijnt niet uit de EHBO, maar wel uit de standaardvolgorde. Voor u als werkgever is er geen haast: uw certificaten blijven geldig en er komt geen inspecteur langs. Wat wel loont is die ene vraag aan uw opleider, en een blik op uw eigen instructiekaarten.
Meer lezen: Wat zegt de wet over BHV? · BHV-oefeningen die wel werken
Zelf ervaren hoe een noodmelding gaat? Oefen gratis een 112-gesprek met een AI-centraliste.
→ Naar de 112 OefenlijnLuxBHV traint bij u op locatie, met de actuele richtlijnen en zonder poespas. Geen standaardpakket, gewoon afgestemd op wat er in uw pand kan gebeuren.
Vraag een herhalingstraining aan